Antropojenik Jeomorfoloji-İnsan Eliyle Değişen Dünya


“İnsanoğlunun doğayı sebepsiz yok etme hırsı ve ekonomik kaygılarının yerküreye ne kadar zarar verdiğini Avlan Gölü örneğinde gördük.”

– Antalya Isparta Burdur Denizli Kaş Platformu Sözcüsü Hediye Gündüz.

 

Burası Avlan Gölü. (Elmalı-Antalya)elmali

Elmalı Polye’sinin karstik oluşumlu göllerinden bir tanesi. Polye’nin en çukur alanında meydana gelen bu gölün değişik bir hikayesi var…

Bölgedeki köylülerin talebiyle 1970’li yıllarda göl kurutulmaya başlanır. Kanallar açılarak göl suları çevredeki akarsulara aktarılır. Böylece göl suları boşaltılmış olunur. Ve topraklar köylülere dağıtılır.

Suların terk ettiği alanlarda ilk yıllarda müthiş bir verimle mahsul alınır. Hatta tahmin edilenden daha fazlasını kazanırlar. Köylüler zenginleşmeye başlar. Köylülerin zenginleştiğini gören toprak ağaları bölgede hak iddia etmeye başlar ve köylü-ağa sorunları baş gösterir.

Hatta 68 kuşağının sembol isimlerinden Deniz Gezmiş ve arkadaşları bu anlaşmazlığa dahil olurlar. 500 ODTÜ’lü öğrenci köylülerle birlikte  “Toprak Direnişi” başlamış olur.

isiniyaniyoruz
Avlan Gölü

Efendim her şey öyle kolay değil. Bir göl kuruttum zengin oldum diyemezsiniz. Olayın bütününü görmek gerekir. Bunu görmek coğrafya bilgisinden geçer. Coğrafya bilimi olaylara bütüncül bakar ve olayları sebep-sonuç ilişkisinde değerlendirir. Burada sayfalarca coğrafyanın öneminden bahsedilebilir.

Göl eski bereketini kaybeder hatta adını aldığı Elmalı’da elmaların bile tadı değişir. Elmalar iklim değişikliğinden dolayı donar. Mahsul alınamaz. Çokça elma ağacı kesilir. Bunun sebebi; gölün kurutulmasında sonra azalan nem azalan yıllık yağış miktarı(Kurutmadan önce 807mm olan yağış, kurutmadan sonra 439 mmye kadar düşmüştür.) ve dolayısıyla değişen iklimdir. Bilindiği üzere Antalya’nın hakim iklimi Akdeniz iklimidir. Akdeniz iklimi yerini karasal iklime bırakmıştır; iklimin değişmesiyle orada yaşayan fauna da değişmiştir. Hayvanlar oraya uğramaz olmuş göç durakları listesinden çıkarmıştır, insanlar göç etmeye başlamıştır, göl kuruyunca balık kalmamış balık kalmayınca balıkçı kuşlar gelmemiş. Birçok kuş türünün göç yolu olan göle kuşlar gelmeyince bölgede sedir yaprak kelebeği çoğalmış, sedir ağaçlarında kurumalar başlamıştır. Kısaca ekosisteme çomak sokulmuştur.

alacabalikcil

alacabalikcil-1
                   Avlan Gölü faunasında bulunan bir alacabalıkçıl

Türk Coğrafya Kurumu Başkanı Sayın Ahmet Ertek hocamın dediği gibi: “Bilerek ve kasten!”. Ne demek şimdi bu? İnsanoğlunun ilk yerleşim yerleri akarsu kenarları (Nil Nehri, Fırat ve Dicle Nehirleri…) olmuştur. Yani yerleşen ilk insandan bu yana suyun ne derece önemli olduğunu BİLİYORDUK. Su yoksa bizim için hayat da yoktur. Ve biz suyu bile bile KASITLI olarak yok ediyoruz.

Gölün kurutulmasının sonuçlarını gören 37 köyden yaklaşık 4 bin kişi 1994 yılında Çevre Bakanlığına başvurarak suyun tekrar verilmesini talep etmişler. Büyük harcamalarla kurutulan göle 2001 yılında (Başvurudan 7 yıl sonra…) akarsular tekrar yönlendirilir. Eskisi kadar olmasa da sular göldeki yerini alır. 439 mm’ye düşen yıllık yağış miktarı ancak 519 mm’ye çıkabilmiştir…

Avlan Gölü’nü gidip yerinde gördüm.(5 Ağustos 2016) Gölü ilk gördüğümde çok şaşırmıştım. Kendimce ”Vay be göl kurumaya yüz tutmuş,bataklık haline gelmiş. Yakında burada sivrisinek gibi böceklerin nüfusu artar..” diye içimden geçiriyordum. Ki orada çadırda kaldığım 2 gün süre boyunca sadece ellerimde ve ayaklarımda 85 sivrisinek ısırığı vardı.(Bu arada böyle bir durumda sinek ısırıklarına sirke sürün çok iyi gelir.) Eve gelip gölü araştırdığımda ise gölün şimdiki halinin 2001’den sonra akarsularla beslenip iyi hale getirilmiş olduğunu öğrendim. Çok şaşırmıştım, bu muydu iyi hali?

mountains
Avlan Gölü havzasında bulunan tepeler

Coğrafya mekan mühendisliğidir. Mekanı öncesiyle ve sonrasıyla bütün olarak inceler. Coğrafya bilimine önem verilmediği sürece bu tür olaylar kaçınılmaz olacaktır.

Ekonomik menfaatler uğruna doğaya yapılan değişimler sizin sonunuz olacaktır..

Avlan Gölü'nden bir dağ manzarası
             Avlan Gölü’nden Beydağları’nın manzarası

 

Yazar Hakkında

Furkan Karabacak

Doğayı seven bir insan. Gerçek anlamıyla doğaya saygı duyan onu elinden geldiğince koruyan ve fotoğraflarıyla anlatmaya çalışan bir genç. Aynı zamanda İstanbul Üniversitesi'nde coğrafya okuyarak doğa sevgisini akademik düzeyde yaşayan bir öğrenci .

Preminger Youtube’da

Preminger Instagram’da

Preminger Twitter’da

Preminger’de Dinleti